Entimidasyon—kit se an pèsòn kit se sou entènèt—se yon pwoblèm sante piblik grav epi li pa janm akseptab. Li ka gen yon enpak negatif sou byennèt emosyonèl, sikolojik ak fizik yon timoun. Paran yo jwe yon wòl vital nan prevansyon ak entèvansyon bonè lè yo ankouraje kominikasyon ouvè, anseye konpasyon ak konpòtman respè, siveye siy avètisman, epi pran mezi apwopriye pou pwoteje ak bay pitit yo pouvwa.
Table of contents
- Introduction
- Nouvo Epòk Entimidasyon an
- Kisa Entimidasyon ye?
- Kalite Entimidasyon
- Siyal avètisman ki montre pitit ou a ka sibi entimidasyon
- Poukisa timoun yo pa mande èd?
- Èske se entimidasyon oswa konfli nòmal?
- Kijan Paran yo Ka Ede Anpeche epi Adrese Entimidasyon
- Konprann Moun ki Pa Devan Moun
- Ankouraje pitit ou pou l vin yon "onèt"
- Sa paran yo bezwen konnen sou entimidasyon sou entènèt
- Men kèk egzanp sou entimidasyon sou entènèt:
- Fikse Limit Dijital epi Sipèvize Aktivite Sou Entènèt
- Chèche èd pwofesyonèl lè w bezwen li
Nouvo Epòk Entimidasyon an
Chak jou, plizyè milyon timoun fè eksperyans laperèz, wont, ak detrès ki gen rapò ak entimidasyon. Apeprè 20% timoun ki gen laj 12 a 18 an rapòte ke yo sibi entimidasyon nan men kamarad yo, ak yon pwopòsyon k ap grandi nan ensidan sa yo ki rive sou entènèt.
Sibè-entimidasyon—ke yo rele tou entimidasyon elektwonik oubyen entimidasyon sou entènèt—dekri fòm arasman modèn sa a ki fèt atravè platfòm dijital tankou medya sosyal, mesaj tèks, ak jwèt videyo. Pandan dis dènye ane yo, rapò sou entimidasyon sou entènèt pami adolesan yo ogmante anpil, sa ki reflete wòl kominikasyon dijital la ap grandi nan lavi timoun yo.
Kisa paran yo ka fè? Li kòmanse ak konprann reyalite yo sou entimidasyon, ki gen ladan efè li yo a kout ak long tèm sou sante mantal, emosyonèl ak fizik timoun yo. Objektif la se bay paran yo konesans ak zouti pou yo rekonèt siy avètisman yo, anpeche entimidasyon lè sa posib, epi reyaji efektivman, tout pandan y ap sipòte sekirite, rezistans ak byennèt emosyonèl pitit yo.
Kisa Entimidasyon ye?
Entimidasyon se yon fòm konpòtman agresif ki ka rive lekòl, sou entènèt, oswa nan lòt anviwònman. Li karakterize pa twa karakteristik prensipal:
Mal entansyonèl: Konpòtman an gen entansyon fè yon lòt moun mal, entimide, oswa lakòz soufrans emosyonèl oswa fizik.
Repetisyon: Konpòtman an rive plizyè fwa oswa li gen potansyèl pou repete sou tan.
Dezekilib pouvwa: Gen yon diferans pouvwa reyèl oswa santi ant timoun k ap entimide a ak timoun ki sib la, tankou diferans nan fòs fizik, estati sosyal, popilarite, oswa aksè a enfòmasyon anbarasan oswa prive.
Entimidasyon gen ladan l aksyon agresif endezirab ki entèfere ak sans sekirite, byennèt ak kapasite yon timoun pou aprann oswa sosyalize.
Kalite Entimidasyon
Entimidasyon fizik se sèlman yon fòm entimidasyon nou wè jodi a. Entimidasyon ka pran plizyè fòm, epi kèk—tankou entimidasyon vèbal, sosyal, ak sou entènèt—ka mwens vizib men egalman danjere.
Kalite entimidasyon yon timoun ka sibi yo enkli:
Entimidasyon fizik: Frape, bay kout pye, pouse, fè bite, touche moun yon fason ki pa apwopriye, oswa domaje bagay yon lòt moun.
Entimidasyon vèbal: Joure moun, mokri, jouman, menas, jouman rasis oswa diskriminatwa, ak kòmantè seksyèl ki pa apwopriye.
Entimidasyon sosyal (relasyonèl): Gaye rimè, esklizyon entansyonèl nan aktivite gwoup, manipile amitye, oswa imilyasyon piblik.
Sibèentimidasyon: Sèvi ak aparèy dijital, medya sosyal, platfòm jwèt, oswa aplikasyon mesajri pou anmède, menase, anbarase, oswa entimide.
Tout fòm entimidasyon ka gen yon enpak negatif sou sante emosyonèl yon timoun, estim pwòp tèt li, ak pèfòmans akademik li, epi yo ta dwe pran yo oserye.
[atik_medya(3931)]
Siyal avètisman ki montre pitit ou a ka sibi entimidasyon
Se pa tout timoun ki viktim entimidasyon ki mande èd, kidonk li enpòtan pou rekonèt siy avètisman ki posib yo.Anpil nan siy sa yo kapab asosye tou avèk enkyetid, depresyon, oswa lòt pwoblèm sante konpòtmantal ak emosyonèl, se poutèt sa ou pa ta dwe janm inyore yo.
Siy avètisman komen nan entimidasyon ka gen ladan yo:
Blesi san eksplikasyon
Atik pèsonèl ki pèdi, domaje, oswa detwi, tankou aparèy elektwonik, rad, oswa bijou
Chanjman nan abitid manje oswa dòmi, tankou mank apeti oswa lensomni
Pwoblèm fizik souvan, tankou tèt fè mal, doulè nan vant, oswa santi w mal san yon kòz medikal klè
Evite lekòl, evènman sosyal, oswa aktivite ekstraskolè
Pèt zanmi toudenkou oswa izolasyon sosyal
Pèfòmans akademik ki bese oswa pèt enterè nan travay lekòl
Ba estim pwòp tèt ou oswa ogmante oto-kritik
Ezitasyon pou itilize aparèy dijital oswa medya sosyal
Reyaksyon emosyonèl fò apre ou fin konekte sou entènèt, tankou tristès, kòlè, oswa enkyetid
Si plizyè nan siy sa yo prezan oswa pèsiste, li enpòtan pou pale ak pitit ou a epi konsidere enplike yon pedyat, yon konseye lekòl, oswa yon pwofesyonèl sante mantal.
Poukisa timoun yo pa mande èd?
Anpil timoun ki viktim entimidasyon pa rapòte li bay granmoun. Etid yo sijere ke yon gwo pòsyon nan ensidan entimidasyon yo pa rapòte. Yon timoun ka pa di pèsonn—tankou paran oswa pwofesè—pou plizyè rezon:
Yo santi yo san defans oswa yo vle jere sitiyasyon an poukont yo: Timoun yo ka eseye jere sitiyasyon an poukont yo pou yo ka reprann kontwòl oswa pou yo evite pou yo pa wè yo kòm yon "fouyè".
Yo pè: Yon timoun ka pè moun k ap entimide l la ap revanje l oubyen li ka enkyete ke sitiyasyon an ap vin pi mal si l pale.
Yo santi yo jennen oswa wont: Entimidasyon kapab yon bagay ki imilyan anpil, epi timoun yo ka pa vle lòt moun konnen sa y ap di yo oswa sa y ap fè yo, menm si se pa vre. Yo ka pè tou pou yo pa jije yo oswa pou yo pa blame yo.
Yo pè rejè oswa izolasyon: Timoun ki sibi entimidasyon souvan santi yo izole sosyalman epi yo ka kwè ke pèsonn p ap konprann yo oswa sipòte yo.
Konprann baryè sa yo ka ede paran yo kreye yon anviwònman ki an sekirite e ki bay sipò kote timoun yo santi yo alèz pou mande èd.
Èske se entimidasyon oswa konfli nòmal?
Pafwa timoun yo ka dekri entimidasyon kòm "jis yon dezakò," men gen yon diferans enpòtan ant konfli nòmal ak entimidasyon.
Konfli se yon dezakò oswa yon diferans opinyon ant kanmarad ki gen relativman egalite nan pouvwa. Li anjeneral rive detanzantan, li pa kontinyèl, epi tou de pati yo enplike emosyonèlman epi yo kapab eksprime pwen de vi yo. Konfli souvan gen potansyèl pou rezolisyon atravè kominikasyon ak rezolisyon pwoblèm.
Okontrè, entimidasyon enplike konpòtman entansyonèl ki repete oswa ki gen potansyèl pou repete sou tan. Li karakterize pa yon dezekilib pouvwa ant moun yo, epi entansyon an se fè lòt moun nan mal, entimide, menase oswa imilye li.
Konprann distenksyon sa a ede paran yo reyaji kòmsadwa epi chèche bon kalite sipò pou pitit yo.
Kijan Paran yo Ka Ede Anpeche epi Adrese Entimidasyon
Malgre ke pa gen okenn paran ki ka kontwole konpòtman lòt moun nèt, ou ka pran mezi enpòtan pou diminye risk pou pitit ou a sibi entimidasyon epi ede l reyaji nan fason ki an sante ak efikas si sa rive.
Kreye yon anviwònman ouvè ak konfyans lakay ou
Ankouraje pitit ou a pou l pale regilyèman sou jounen l, amitye l yo, ak santiman l yo. Poze kesyon ouvè tankou, "Ak ki moun ou te chita nan manje midi jodi a?" oswa "Èske gen yon bagay ki te fè w santi w malalèz jodi a?" Apre sa, koute san w pa entèwonp oswa minimize enkyetid yo. Sa ede timoun yo santi yo an sekirite lè y ap pataje eksperyans difisil.
Anseye respè ak anpati
Bay egzanp konpòtman respèktif nan pwòp entèraksyon ou yo. Pale pozitivman sou diferans ki genyen ant moun yo epi montre apresyasyon pou pwen de vi ki diferan de pa ou.Anseye pitit ou pou l trete lòt moun avèk jantiyès, pou l defann kanmarad li yo yon fason ki an sekirite, epi ranfòse lefèt ke konpòtman entimidasyon pa janm akseptab.
Ede pitit ou a bati konfyans ak rezistans
Ankouraje patisipasyon pitit ou a nan aktivite li renmen pou devlope bon relasyon ak lòt timoun epi yon sans apatenans. Ede pitit ou a pratike ladrès asertivite, tankou itilize yon vwa kalm epi konfidan, fè kontak vizyèl, epi fikse limit klè, sa ki ka diminye vilnerabilite epi amelyore fason pou jere sitiyasyon an.
Reponn avèk kalm epi avèk sipò
Si pitit ou a rapòte ke li sibi entimidasyon, rete kalm, koute ak atansyon, epi rasire l ke se pa fòt li. Rasanble epi dokimante enfòmasyon ki enpòtan yo lè sa apwopriye (tankou dat, kopi ekran, oswa foto blesi). Evite konseye pitit ou a pou l "pran tèt li pi di" oswa pou l tire revanj, paske sa ka agrave sitiyasyon an. Olye de sa, travay avèk pitit ou a, lekòl la, ak founisè swen sante yo jan sa nesesè pou asire sekirite ak byennèt li.
Travay avèk lekòl pitit ou a ak lòt otorite yo
Notifye pwofesè pitit ou a, konseye lekòl la, oswa direktè lekòl la alekri sou enkyetid entimidasyon yo. Revize règleman ak pwosedi lekòl ou a kont entimidasyon, epi fè swivi pou asire sitiyasyon an trete kòmsadwa e nan yon fason apwopriye e rapid.
Nan ka entimidasyon sou entènèt, rapòte konpòtman an bay platfòm medya sosyal, aplikasyon, oswa sit entènèt ki konsène yo pou yo ka revize epi retire kontni an lè sa apwopriye. Si entimidasyon an enplike menas kredib, arasman, pèsekisyon, oswa domaj fizik, kontakte lapolis lokal la pou asire sekirite pitit ou a.
Kolaborasyon ant fanmi yo, lekòl yo, ak resous kominotè yo esansyèl pou konbat entimidasyon efektivman epi pwoteje byennèt timoun yo.
Anseye pitit ou a kisa pou l fè si l temwen entimidasyon
Temwen yon entimidasyon ka afekte byennèt emosyonèl yon timoun, sitou si yo konnen viktim nan epi yo santi yo pa gen pouvwa pou entèveni. Menm si pitit ou a se sèlman yon moun ki ap obsève, li enpòtan pou pale avè l sou sa l wè ak kijan pou l reyaji.
[atik_medya(3930)]
Konprann Moun ki Pa Devan Moun
Moun ki temwen entimidasyon oswa entimidasyon sou entènèt men ki pa pran aksyon. Sa komen—timoun yo ka pa konnen kijan pou yo reyaji, yo ka pè revanj, oswa yo pè pou lòt timoun yo pa mete yo deyò si yo ede viktim nan.
Sepandan, si ou pa fè anyen, sa ka fè moun k ap pèsekite w la konnen konpòtman w lan akseptab san w pa vle. Lè w anseye timoun yo fason pou yo reyaji san danje, sa ka ede yo vin moun ki responsab e ki gen konpasyon pou yo “onèt”.
Ankouraje pitit ou pou l vin yon "onèt"
Kit yo konnen viktim nan oswa non, timoun yo ka pran aksyon ki an sekirite epi ki bay sipò, tankou:
Pa ri oswa ankouraje moun k ap entimide moun nan nan okenn fason.
Pa patisipe nan entimidasyon an oswa pa aji kòm yon odyans pou li.
Rete nan yon distans ki an sekirite epi, si posib, ede viktim nan pou l kite sitiyasyon an.
Rapòte entimidasyon an bay yon granmoun ou fè konfyans— rasire pitit ou a ke sa a se pa "tripotaj," men yon fason responsab ak kouraj pou pwoteje yon moun.
Sipòte viktim nan an prive lè w di l yon bagay janti, lè w ofri l rekonfò, oswa lè w envite l patisipe nan yon aktivite.
Raple pitit ou a ke si yo temwen yon entimidasyon—oswa si yo sibi l tèt yo—yo ta dwe vin jwenn ou imedyatman. Kominikasyon ouvè ak konsèy ka ede yo reyaji san danje epi devlope konpasyon pou lòt moun.
Sa paran yo bezwen konnen sou entimidasyon sou entènèt
Pou anpil paran, entimidasyon sou entènèt se yon bagay nouvo—men li enpòtan pou konprann li epi adrese li. Entimidasyon sou entènèt ka rive sou telefòn entelijan, òdinatè, tablèt, sistèm jwèt videyo ak lòt aparèy dijital.Li ka rive nenpòt ki lè, rive jwenn yon gwo odyans byen vit, epi li ka anonim.
Men kèk egzanp sou entimidasyon sou entènèt:
Voye tèks oswa mesaj mechan, menasan, oswa arasman
Poste kòmantè ki fè moun mal sou rezo sosyal oswa fowòm
Gaye rimè sou entènèt
Pataje imaj oswa videyo anbarasan oswa prive, tankou kontni ki pwodui pa entèlijans atifisyèl
Pataje enfòmasyon pèsonèl san pèmisyon
Kreye fo pwofil pou anmède, pran pòz moun oswa entimide yon moun
Kontrèman ak entimidasyon tradisyonèl la, entimidasyon sou entènèt la kite yon anprint dijital ki ka sèvi kòm prèv. Sove tout tèks, mesaj, piblikasyon, oswa imaj ki enpòtan yo—tankou pran kopi ekran—epi rapòte yo bay platfòm ki apwopriye yo.
Siberntimidasyon kapab yon krim tou, sitou lè li enplike arasman, menas kredib, pèsekisyon, oswa difamasyon. Kontakte ajans lapolis lokal ou a pou jwenn konsèy si ou sispèk pitit ou a se yon viktim siberntimidasyon kriminèl.
Fikse Limit Dijital epi Sipèvize Aktivite Sou Entènèt
Anplis diskite sou danje ki genyen nan entimidasyon sou entènèt ak enpòtans konpòtman respekte sou entènèt, paran yo ka pran mezi pratik pou ede anpeche entimidasyon sou entènèt:
Edikasyon tèt ou: Aprann plis sou aplikasyon, sit entènèt ak jwèt pitit ou a itilize yo, epi revize pwofil yo oswa aktivite yo ansanm detanzantan.
Siveye itilizasyon: Kenbe aparèy dijital yo nan zòn pataje oswa komen lakay la epi fikse limit rezonab sou tan devan ekran.
Sèvi ak kontwòl paran yo: Aktive paramèt konfidansyalite, filtè kontni, ak lòt fonksyon sekirite jan sa nesesè pou pwoteje pitit ou a.
Bloke epi rapòte moun k ap entimide moun yo: Si pitit ou a ap sibi entimidasyon sou entènèt, bloke kont ki ap fè entimidasyon yo epi rapòte konpòtman an sou platfòm nan.
Si pitit ou a sibi entimidasyon sou entènèt, rete kalm epi rasire li ke ou la pou sipòte li. Ankouraje kominikasyon ouvè epi travay ansanm pou adrese sitiyasyon an san danje.
Chèche èd pwofesyonèl lè w bezwen li
Entimidasyon se pa sèlman "timoun yo ap viv tankou timoun"—li ka gen gwo efè emosyonèl ak sikolojik. Si pitit ou a montre siy enkyetid, depresyon, oswa lòt pwoblèm ki gen rapò ak estrès, konsidere konsilte yon pwofesyonèl sante mantal. Pedyat ou a ka ede w detekte detrès emosyonèl epi gide w nan direksyon sipò ak tretman ki apwopriye.